Bir Bilene Sorduk Doç. Dr. Şebnem Soysal

Okul Öncesi Dönemde Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Görülür mü?

Sahi benim çocuk hangisi? Yaramaz, hareketli, çok bilmiş, yerinde duramayan, dikkatsiz, belki hepsi, belki de hiçbiri...

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğunun (DEHB) temel özelliği, kalıcı ve sürekli olan dikkat süresinin kısalığı, engellemeye yönelik denetim eksikliği nedeniyle davranışlarda ya da bilişte ortaya çıkan ataklık ve huzursuzluktur. Bunun sonucu olarak, çocukta gelişimsel olarak uygunsuz dikkatsizlik ya da aşırı hareketlilik ve ataklık vardır.

Başlangıcı genellikle 3 yaş dolaylarında olmakla birlikte tanı, düzenli öğrenim için gerekli dikkat süresi ve konsantrasyon gelişmesinin beklendiği ilkokula gidene dek konmaz.

Aşırı hareketlilik ve dikkati sürdürme zorluğu öğrenmeyi etkileyen, akran ilişkilerinde, ev ortamında ve sınıf içinde önemli disiplin sorunlarına yol açan bir durumdur. Genellikle 3-5 yaşlarında çocuklar hareketlidir ve dikkatlerini uzun süre yoğunlaştıramazlar. Okul öncesinde bu hareketlilik çocuğun kendisine ya da aynı ortamdaki arkadaşları ve öğretmenlerine sıkıntı yaratıyorsa sorun olmaktadır. Kreşte yerinde duramayan, oyunları bölen, arkadaşlarına vurup-iten, tehlikeli bir şekilde yükseklere tırmanan, oralardan atlayan çocuklar, aile ve eğitimcilerin yakınmaları üzerine değerlendirmekte ve bu dönemde de uzman danışmanlığı gerekebilmektedir. Eğer bir yakınma yoksa büyüme ile bu sorun büyük ölçüde kaybolabilmektedir.

DEHB Kaç Yaşında Başlar?

DEHB’nin başlangıç yaşı ortalama 3-4 yaşlarında olmasına karşın, tanı okul döneminde konmakta, bu da tanı açısından geçerli ve güvenilir araçları sınırlamaktadır. Okul öncesi dönemde bozukluk için riskli çocuklarda davranışsal ölçütlerin açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. Üç-beş yaşları arasında çoğu çocuk gelişimin normal bir parçası olarak dikkat eksikliği, hiperaktivite ve dürtüsellik sergilemektedir. Yine de belirli koşullarda bu belirtiler DEHB’nin davranışsal belirtileridir. Okul öncesi çocuklar için gelişimsel düzeye duyarlı tanımlayıcı ölçütlere gereksinim vardır, fakat böylesi ölçütler henüz yoktur.

Bir çocuk okul öncesi dönemde gerçekten DEHB ise okul döneminde de bu tanı sürecektir. Ancak okul öncesi dönemde bir çok davranışa göz yumulacağından tanı maskelenecektir. Daha kurallı okul dönemine geçildiğinde beklenen başarı ve disiplin ile ilgili zorluklar ortaya çıkacağından DEHB tanısı konacaktır.

DEHB Sandığımız Kadar Sık Görülüyor Mu?

Ülkemizde bozukluğun okul dönemi, ergenlik ve yetişkinliğe ilişkin sıklığının belirlenmesine yönelik araştırmaların giderek arttığı, ancak okul öncesi döneme ilişkin sıklık çalışmasının olmadığı görülmektedir. Okul öncesi dönemde DEHB'nin ne kadar sık görüldüğü bilinmemektedir. Okul döneminde ise DEHB yaygın görülen bir bozukluktur. Hastalığın okul çağı çocuklarının % 5-10’nunu ve yetişkinlerin % 4’ünü etkilediği bildirilmiştir. Çalışmalar DEHB’nin erkeklerde kızlardan 2-5 kat daha fazla olduğunu göstermektedir.

Olgu Psikolojik Danışma Merkezi
www.olgupsikoloji.com
olgupd@gmail.com

DİĞER YAZILAR

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğunun Özellikleri ve Tedavisi

Okul öncesi çocuklarda Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tanısı koymak zordur, çünkü bu yaşlar çocukların genelde hareketli oldukları ve öz denetimlerinin yetersiz olduğu yıllardır. Bu dönemde DEHB tanısı koymakta aceleci davranmamak önemlidir. Ancak, çocuğu aile danışmanlığı, davranışsal öneriler ve düzenli takiplerle okula başlama yaşına dek izlemek gerekir.

Devamı

Yeni Nesil, “Dijital Eğitim” Seviyor

Şu an eğitim çağında bulunan nesil, geleneksel yöntemlerle ders çalışmıyor, ezbercilikten sıkıcılıktan uzak bir eğitim anlayışıyla anlayarak, sorgulayarak öğrenmeyi tercih ediyor.

Devamı

Okula İlk Adım: Kim Okullu Olmaya Hazır?

“Çocuğum okula hazır mı, nasıl alışacak?” siz de bu soruyu kendi kendinize soruyor musunuz? Çocuğumuzu okullu olmaya hazırlamak hiç de zor değil. Bu konuda, uzmanlar neler diyor?

Devamı